Zorunlu Eğitime Hayır!

“Biz çocuklarımız adına herhangi bir hedef belirlemek istemiyoruz.”

“Okul, öğretmenin bağırdığı bir yerdir.”

Okulumuzdaki yüz sekiz öğretmenden yaklaşık yirmisinin dahil olduğu bir okuma grubumuz var. 2017-2018 eğitim-öğretim yılının ortasından başlayarak toplam dört kez buluştuk. Okuduğumuz kitaplar ise şunlar: Ian McEwan-Çocuk Yasası; Imre Kertesz-Kadersizlik;  J. M. Coetzee-Utanç; Catherine Baker-Zorunlu Eğitime Hayır!.

“Hayatı romanlardan okumak” şiarıyla yola çıktık ve son olarak tür değişikliğine gidip eğitim üzerine tartışabileceğimiz bir eser seçtik. Catherine Baker’ın 1985’te Fransa’da yayınlanan kitabı, çocuğunu örgün eğitime dahil etmeyen anarşist bir annenin iç dökümü. Kitabının başında kitabı kızına hitaben yazdığını ve amacının da yıllar sonra daha iyi anlaşılmak olduğunu ifade ediyor. Neticede büyük bir sorumluluk ve risk almış. Bu nedenle çocuğunun hayatını temelden değiştirecek bu kararın hesabını, o daha büyümeden vermeye çalışmış sanki.

zorunlu-egitime-hayir

Kitabın her bölümünde çeşitli eserlere yapılan atıflar, dipnotlarda belirtilmiş olsa da bütünlüklü bir bakış açısı görememek ve ortaya atılan eleştirilerin, sunulan tespitlerin argümansızlığı, çözüm önerilerinin olmayışı beklentimizi boşa çıkarmaya yetti. Oldukça sert ve yargılayıcı bir üslubu vardı. Biz yine de bir anarşistin gözünden kendimize, okuldaki var oluşumuza tekrar eleştirel bir gözle bakmış olduk ve eğitimin, öğretimin “zorunluluğunu” masaya yatırdık. Aslında kitap sohbetlerimizi değerli kılan şeylerin başında, herkesin kendi yaşamından sunduğu somut olay ve durumların beraberce yeniden değerlendirilmesi geliyor bence.

Kitabın son sayfalarında geçen “Kendimize başka bir yaşam kurmadan çocuklarımıza başka bir yaşam veremeyiz.” cümlesi hem ebeveynler için hem de öğretmenler için önemli bir meseleyi yineliyor. İnsanlar her alanda değişimi, başkasının/ başkalarının üzerinde gerçekleştirmeye çalışacakları yerde, kendi hayallerinin peşinden sonuna kadar gidebilse çevrelerine gerekli ilhamı/ katkıyı zaten vermiş olurlar diye düşünüyorum.

Bir sonraki kitabımız Philip Roth’un Sokaktaki Adam‘ı. Bu roman bizi nerelere götürecek bakalım.

 

Reklamlar

Başarılı Mutsuzluklarla Tescilli Karneler

Bir eğitim-öğretim yılının sonunda daha karneleri dağıtırken öğrencilerin mutsuzluklarına şahit olduk. Hem de düşük not alan öğrencilerden bahsetmiyorum. Teşekkür, takdir belgeleri almış; ortalamaları yüz üzerinden 80’leri geçmiş çocuklar. Apaçık görülüyor ilkokuldan itibaren notlarla kurulan ilişkilerin ve değer dünyalarının iflası. Herkeste aynı “boşluk” ve “arayış”ı barındıran bakışlar. Sonra ne olacak?

Aslında sorular hep aynı. Ben kimim? Bundan sonra ne yapacağım? Ben ne olacağım? Her gün okulla ve ödevlerle gasp edilen zaman dilimleriyle şimdi çaresizce baş başayken ne yapabilirim? Şimdiye kadar hiç boş vakti kalmadığı için tatilde ne yapacağını, vaktini nasıl ve neyle geçireceğini bilemeyen çocuklarımız…  Çünkü onlara hiç kendi kendileriyle kalmayı öğretemedik. Hiç “boş” kalmasınlar istedik. Birer aktivite canavarına dönüştürdük onları. “tek avuntum sıkıntımın insanlaşmasıdır” dediğince şairin, insanlaşan sıkıntının getireceklerini, güzelliklerini anlatmadık hiçbirine. Bundan ve daha nice sebepten ötürü öğretmenler ve veliler olarak biz suçluyuz elbet. “Sınırsız ve sınıfsız bir dünya” dinleyenlerimizin bile sınırlarının notlarla çizildiği sınıflarda otoritelerinin keyfini sürdüğünü görüyoruz.

blog

Dünyalarının somut gerçekliklerini bilmeye ve bunlara yanıt vermeye teşvik edilmek yerine, bilgi yığınını kaydedip tasnif etmeye mahkum edilen “bankacı” eğitim modelinin köleleri öğrenciler, başarılı mutsuzluklarla tescilli karnelerden fazlasına sahip olamıyorlar, olamazlar (bkz. Ezilenlerin Pedagojisi, Paulo Freire). Oysaki Ahmet Kutsi Tecer’in “Okul Dışı” şiirinde anlattığı okulu olmayan değerlerin ve güzelliklerin kaçını çocuklarımıza kazandırabiliyoruz diye durup düşünmeliyiz. Gökyüzündeki bir bulut parçasına, yolumuzun üstündeki ağacın birine tutkunluğun bilgisini aktaramadığımız öğrencilerimizi, derslerden aldıkları o çok yüksek notlar hiçbir zaman mutlu etmeyecek. Dünyayı değiştirecek aşkın, inancın, umudun yani karnelerde yazmayan nice şeyin ardından öğrencilerini de peşine takarak giden öğretmenlere ihtiyacımız var.